Giải mã trí tuệ dân gian về thông gió tự nhiên và kiến trúc truyền thống

1. Tại sao chất lượng không khí trong nhà (IAQ) lại quan trọng ?

Từ xa xưa, loài người đã biết xây dựng nên không gian trú ngụ. Mục đích là để tránh các ảnh hưởng bất lợi của thời tiết. Yêu cầu chính của nhà ở là đảm bảo con người sống trong đó được khỏe mạnh và thoải mái.

Bên cạnh điều kiện nhiệt độ, độ ồn và tầm nhìn, chất lượng không khí là yếu tố hết sức quan trọng. Không khí trong nhà phải không chứa chất ô nhiễm gây khó chịu hay có hại cho sức khỏe.

IAQ là thuật ngữ nói đến chất lượng không khí ở bên trong và xung quanh nhà. IAQ bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố:

• Các chất khí: Bao gồm cacbon monoxit, radom, hợp chất hữu cơ.

• Các loại hạt: Hạt trong không khí, chất ô nhiễm vi sinh (nấm mốc, vi khuẩn).

• Các tác nhân căng thẳng: Tỏa nhiệt, mùi cơ thể, khói thuốc lá.

2. Giải pháp tài tình của thông gió tự nhiên kiến trúc truyền thống

Kiến trúc truyền thống Việt Nam đã giải quyết khá tốt yêu cầu về chất lượng không khí. Ông cha ta đã áp dụng những giải pháp đầy thông minh và sáng tạo. Mục đích là để nâng cao chất lượng không khí một cách tự nhiên.

Đến hôm nay, những tính toán khoa học đã chứng minh giá trị của chúng. Các giải pháp này còn nguyên giá trị. Chúng ta có thể học tập và ứng dụng vào những ngôi nhà hiện đại. Các Natural ventilation strategies này là nền tảng của bioclimatic design Vietnam.

2.1. Mô hình cụm quần cư hữu cơ xanh

Hầu hết các ngôi nhà truyền thống đều được đặt trong cụm quần cư tổng thể gắn kết hữu cơ xanh mát. Mỗi ngôi nhà là một khuôn viên sinh thái cân bằng. Khuôn viên có vườn, ao bao quanh. Đây chính là mô hình nhà ở sinh thái cân bằng.

• Vườn và ao: Đây là bộ lọc khí tự nhiên tuyệt vời. Vườn ao hút độc và nhả khí sạch bao quanh ngôi nhà.

• Hiệu ứng lọc Khí: Nhờ những ngọn gió qua và sự lan tỏa đối lưu, không khí vào nhà đã được sàng lọc. Việc này giúp giảm thiểu cacbon, tăng cường ô xy, và trở nên có lợi cho sức khỏe.

2.2. Chọn hướng và mở cửa

Chọn hướng nhà lợi gió, lợi nắng là một yếu tố rất rõ rệt trong ngôi nhà truyền thống. Điều này góp phần cho giải pháp kiến trúc cải thiện IAQ được hiệu quả.

• Trao đổi Không khí: Hướng nhà tạo được sự trao đổi không khí thường xuyên. Nó đẩy thoát và pha loãng các loại khí bất lợi trong nhà.

• Ánh sáng Tự nhiên: Nắng tự nhiên chiếu vào nhà đánh tan ẩm mốc. Nắng cũng kích tạo những hợp chất cần thiết cho cơ thể.

• Giải pháp Cửa: Việc mở cửa được điều chỉnh hợp lý cho từng vùng miền. Ở miền Trung, vùng nắng khắc nghiệt, còn sáng tạo thêm lớp dại che nắng.

2.3. Sân và giếng trời lọc không khí

Với các ngôi nhà không thể bố trí vườn quanh nhà (như ở phố thị), một giải pháp độc đáo đã được tạo nên. Đó là khoảng sân hoặc giếng trời lọc không khí bên trong từng ngôi nhà.

• Vai trò then chốt: Giếng trời đóng vai trò như nhà máy lọc không khí. Nó vừa hút khí bất lợi do sinh hoạt tạo ra. Nó cũng vừa truyền tỏa khí tươi tốt của thiên nhiên vào trong từng không gian. Đây còn gọi là courtyard air purification.

3. Vật liệu xây dựng thông gió tự nhiên kiến trúc truyền thống Việt Nam chống khí độc

3.1. Hóa giải khí Radon và VOCs

Radon là một loại khí phóng xạ. Nó gây nguy hiểm nghiêm trọng nhất đối với không khí trong nhà.

• Giải pháp truyền thống: Ngôi nhà truyền thống hầu hết đều được làm từ vật liệu tự nhiên. Khung nhà bằng gỗ, tường trình đất (tường trình đất) hoặc tre nứa. Đây là chìa khóa phòng chống khí Radon hiệu quả.

• Giảm thiểu VOCs: Trang bị nội thất và vật liệu hoàn thiện đều được làm từ các loại gốc tự nhiên vô hại. Ngôi nhà truyền thống cơ bản đã giảm thiểu được sự ảnh hưởng từ Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (giảm thiểu hợp chất hữu cơ dễ bay hơi VOCs).

3.2. Nhà sàn và nhà sàn chống ẩm

Ở những vùng núi cao ẩm thấp, nhà sàn được dựng để trống tầng 1. Điều này nhằm tạo đối lưu không khí liên hoàn. Nó chống ẩm mốc và tai ương rất tốt. Nhà sàn còn được gọi là nhà sàn chống ẩm.

4. Tái ứng dụng Kiến trúc tiếp biến truyền thống

Những ngôi nhà hiện đại cần học tập và phát triển ứng dụng những giải pháp này. Việc này giúp tạo thành bản sắc bền vững cho văn hóa dân tộc.

• Hiệu quả rõ rệt: Thực tế đã chứng minh hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng các giải pháp dân gian. Chất lượng sống trong ngôi nhà có yếu tố kiến trúc tiếp biến truyền thống cao hơn hẳn.

• Giải pháp đô thị: Ngay cả tại đô thị mật độ cao (chung cư), giải pháp truyền thống vẫn có tác dụng.

  • Tăng lượng thông thoáng đối lưu.

  • Lựa chọn vật liệu thân thiện với môi trường, giảm phát thải cacbon.

  • Đây là những indoor air pollution solutions nền tảng.

Việc kết hợp những kinh nghiệm điều tiết dân gian này với các công cụ vật lý-sinh học hiện đại là rất hữu dụng. Nplus Concept tin rằng, tiếp biến có sáng tạo những giải pháp truyền thống sẽ luôn góp phần tạo lập những bước đi vào tương lai mạnh mẽ và bền vững.

Tham khảo: 5 nguyên tắc vàng chọn vật liệu xây dựng hợp khí hậu